6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun  “Tarafların anlaşması” başlığı altında düzenlenmiş olan  18.maddesi ile arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflarca düzenlenebilecek anlaşma belgesinin kapsamı, şekli ve sonuçları belirlenmiştir.

İlgili madde ile arabuluculuk faaliyetinin niteliği gereği, anlaşmaya varılması hâlinde  sıkı kurallar konulmamıştır. Anlaşmanın kapsamı ve şekli, taraflarca serbestçe kararlaştırılabilir. Arabuluculuğun anlaşma ile sonuçlanması hâlinde, faaliyetin sonunda tutulan tutanak bir anlaşma belgesi niteliğindedir. Bu belge arabulucu, taraflar veya vekillerince imzalanacaktır.

Taraflar varılan anlaşmayı mevcut haliyle uygulamak isterlerse arabuluculuk sonunda düzenlenen belge genel hükümlere tâbi olacaktır. Taraflar anlaşma belgesinin icra edilebilirliğine ilişkin şerh verilmesini talep edebilirler. Dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmuşsa, anlaşmanın icra edilebilirliğine ilişkin şerh verilmesi, arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesinden talep edilebilir. Davanın görülmesi sırasında arabuluculuğa başvurulması durumunda ise anlaşmanın icra edilebilirliğine ilişkin şerh verilmesi, davanın görüldüğü mahkemeden talep edilebilir. Bu şerhi içeren anlaşma, ilam niteliğinde belge sayılır.

İcra edilebilirlik şerhinin verilmesi, çekişmesiz yargı işidir ve buna ilişkin inceleme dosya üzerinden yapılır. Ancak arabuluculuğa elverişli olan aile hukukuna ilişkin uyuşmazlıklarda inceleme duruşmalı olarak yapılır. Bu incelemenin kapsamı anlaşmanın içeriğinin arabuluculuğa ve cebri icraya elverişli olup olmadığı hususlarıyla sınırlıdır. Anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi verilmesi için mahkemeye yapılacak olan başvuru ile bunun üzerine verilecek kararlara karşı ilgili tarafından istinaf yoluna gidilmesi hâlinde, maktu harç alınır. Ayrıca İlamsız icra yolu ile yapılan takiplerde talep edilen alacağın miktarına ilişkin olarak hesaplanan nispi harç ödenirken   icra edilebilirlik şerhi alınmış olan anlaşma belgesinin  ilamlı icra yolu ile takibe konulması halinde sadece maktu harç ödenecektir.(  Bir ilamlı icra takibi için yapılacak masraf 2021 yılı için yaklaşık yalnızca 100 TL civarındadır. Bu miktar, arabuluculuk anlaşmasında yazılı olan miktar bin TL de olsa, yüzbin TL de olsa  değişmez. Oysa ilamsız takipte talep edilen alacak arttıkça ödenecek olan nispi harçta artacaktır.)

Taraflar anlaşma belgesini icra edilebilirlik şerhi verdirmeden başka bir resmî işlemde kullanmak isterlerse, damga vergisi de maktu olarak alınır. Söz konusu damga vergisi miktarı; içinde bulunduğumuz 2021 yılı için 97.20 TL’dir. Bu miktar, arabuluculuk anlaşmasında yazılı olan miktar bin TL de olsa, yüzbin TL de olsa değişmez. Söz konusu avantaj, diğer sözleşmelerin resmi işlemde kullanılmasında kural olarak geçerli olmayıp ilgili sözleşmede bir miktar varsa, bu rakam üzerinden binde 9,48 oranında nispi damga vergisidir.  Bu halde, arabuluculuk yoluyla yapılacak anlaşma neticesinde oluşturulacak anlaşma belgesine istinaden ödenecek damga vergisi, aynı konuda başka bir şekilde düzenlenecek sözleşmeye göre çok büyük bir damga vergisi avantajı sağlamaktadır.

Kanunun ilk halinde yer almayan ve 2017 yılında eklenen 4.fıkra ile; taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladıkları anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılmıştır.

Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde, üzerinde anlaşılan hususlar hakkında taraflarca dava açılamaz. Açılmış davalarda uyuşmazlıkların arabuluculuk yoluyla çözümlenmesi halinde, arabuluculuk son tutanağına dayalı olarak verilen kararlarda Harçlar Kanunu’na Ek I Sayılı Liste gereğince yargı harçlarından olan “Karar ve İlam Harcı” maktu şekilde ve yalnızca 59,30 TL (2021 yılı için) olarak alınır.

6325 sayılı Kanunun 18. Maddesinde düzenlenen bu İlam niteliğinde olan anlaşma belgesine istinaden, faaliyetle ilgili olmak kaydıyla ödenen tutarlar (zarar, ziyan ve tazminatlar); kurum kazancı, ticari kazanç, zirai kazanç, serbest meslek kazancı ve gayrimenkul sermaye iradı şeklindeki kazançlar bakımından gider olarak dikkate alınabilir (Kayseri Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 26.07.2017 tarihli ve 36026 sayılı Özelgesi) Aynı şekilde arabulucuya ödenen arabuluculuk ücreti de gider gösterilebilir.

Ayrıca tarafların üzerinde bir dava açılmamak üzere anlaştığı alacak miktarını içeren, ilam niteliğinde olabilen arabuluculuk anlaşma belgesine istinaden Vergi Usul Kanunu’nun 322. maddesi nezdinde “Vazgeçilen Alacak”, 324. maddesi nezdinde de “Değersiz Alacak” işlemi yapılabilir. ( Bkz ; Y. Burak ASLANPINAR  www.dunya.com , 03 Şubat 2021, Eyyup İNCE, “Türk Hukuk Sistemindeki Arabuluculuk Anlaşma Belgelerinin Niteliği ve Vergi Hukukuna Etkisi”, Vergi Sorunları Dergisi, Sayı:358, Temmuz 2018, s. 40;  Erhan TEKİN, “Arabuluculuk Müessesinin Vergi Kanunları Açısından Değerlendirilmesi”, Vergi Raporu, Sayı:231, Aralık 2018, s. 16.)

İşe iade konusunda arabulucu nezdinde anlaşılması sonucu düzenlenen anlaşma belgesi uyarınca çalışana ödenen işe başlatmama tazminatının, Gelir Vergisi Kanununun 25. maddesinin 1. fıkrasının (1) numaralı bendi kapsamında gelir vergisinden istisna edilmesi mümkündür. ( Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 23.01.2020 tarihli ve 2275 sayılı Özelgesi)

Arabuluculuk anlaşmasına istinaden işçiye ödenen kıdem tazminatı da gelir vergisinden istisna olup tavanı aşmayan kısmı tevkifata tâbi tutulmamalı yani gelir vergisi stopajı uygulanmamalıdır. (İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 17.01.2020 tarihli ve 62356 sayılı Özelgesi )

Arabuluculuk sürecinin  anlaşma ile sonuçlanması halinde uyuşmazlığın bir daha dava açılmamak üzere sonlandırılmış olması, anlaşma belgesinin ilam niteliğinde belge olması, birçok vergi ve harç avantajlarına sahip olması sebebiyle arabuluculuk kurumu gün geçtikçe daha çok tercih edilen bir kurum haline gelmektedir.

Yorum Yap

Adresimiz

Sahrayı Cedit Mah. Mengi Sok. N: 28 Decesan Blok D.6 Kadıköy/İST

Telefonlarımız

0 216 359 70 01 - 02 PBX

Çalışma Saatlerimiz

Hafta İçi - 9:00 - 18:00, Cumartesi - 10:00 - 14:00

Adran Arabuluculuk © 2021 Tüm hakları Saklıdır. Gizlilik Politikası  - Tasarım